سفت شدن شکم در بارداری

تایید شده توسط متخصصین ۳۰سیب:

پریسا احمدی

مشاهده پروفایل

سلب مسئولیت: این محتوا آموزشی است؛ قبل از اقدام با پزشک مشورت کنید.

بارداری نشانه‌ها و علائم زیادی دارد. یکی از این علائم سفت شدن شکم است. این حالت به دلایل مختلفی رخ می‌دهد. با توجه به مرحله بارداری، تیپ بدنی و حتی ساعات خاصی از روز، شکم گاهی نرم و گاهی سفت می‌شود. این احساس در اکثر موارد کاملاً طبیعی است و جای نگرانی نیست. با این حال در برخی موارد ممکن است نشانه وضعیتی جدی باشد. در این مقاله قصد داریم دلایل سفت شدن شکم در بارداری را بررسی کنیم. با ادامه این مطلب ما را همراهی کنید.

آیا سفت شدن زیر شکم در بارداری خطرناک است؟

سفت شدن زیر شکم در دوران بارداری بسته به علت آن می‌تواند طبیعی یا خطرناک باشد. مهم است که از علل مختلف سفت شدن شکم در دوران بارداری آگاه باشید تا بدانید چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید. به صورت کلی سفت شدن شکم در بارداری امری طبیعی است. اگر سفت شدن زیر شکم با علائم دیگری همچون خونریزی همراه نباشد، مشکلی وجود ندارد.

 سفت شدن زیر شکم از علائم بارداری است؟

بله سفت شدن زیر شکم می‌تواند یکی از علائم بارداری باشد؛ اما باید با نشانه‌های دیگر هم همراه باشد. البته کم پیش می‌آید که در سه ماهه اول بارداری دچار این حس شوید. همان طور که پیش‌تر ذکر کردیم، این اتفاق معمولاً در سه ماهه دوم و سوم رخ می‌دهد.

احساس شکم در اوایل بارداری چگونه است؟

اکثر زنان در سه ماهه اول بارداری متوجه تفاوت زیادی در شکم خود نمی‌شوند. معمولاً شکم در این زمان نرم است ست و ممکن است کمی بزرگ‌تر به نظر برسد. منظور ما از بزرگ شدن شکم شبیه به حالتی است که در طول قاعدگی یا بعد از خوردن یک وعده غذایی بزرگ مشاهده می‌کنید. کودک شما هنوز بسیار کوچک است و وزن و طول بسیار ناچیزی دارد. علاوه بر این رحم هنوز در لگن مادر قرار دارد و توسط استخوان‌های قوی احاطه شده است. 

معمولاً بزرگ شدن شکم یا احساس سفتی در اوایل بارداری به دلیل تغییرات گوارشی است. هرچه رحم بزرگ‌تر می‌شود، به فضای بیشتری نیز نیاز پیدا می‌کند و در عین حال روده‌های مادر را به سمت بالا فشار می‌دهند. علاوه بر این تغییرات هورمونی سرعت هضم را کند می کند و منجر به افزایش گاز و یبوست می‌شود. معمولاً شکم تا اوایل سه ماهه دوم بزرگ و سفت نمی‌شود.

سفت شدن شکم در چه دوره‌ای از بارداری رخ می‌دهد؟

بروز این حالت متغیر است؛ اما معمولاً در سه ماهه دوم یا سوم رخ می‌دهد. با بزرگ شدن رحم به دیواره شکم فشار وارد می‌شود و همین امر باعث سفت شدن شکم می‌شود. ماهیچه‌ها رباط‌های اطراف رحم نیز کشیده می‌شوند. این مسئله می‌تواند باعث گرفتگی خفیف نیز شود. در حدود هفته بیستم بارداری رحم در جای قرار می‌گیرد که ناف وجود دارد. جالب است بدانید که برخی از زنان هرگز شکمی سخت و سفت نخواهند داشت و این امر نیز طبیعی است.

زنان بلند قد فضای عمودی بیشتری برای رحم در حال رشد دارند؛ بنابراین شکم آن‌ها کمی دیر تر نمایان و سفت می‌شود. البته سفتی شکم می‌تواند ناشی از گاز و نفخ باشد. در اواخر سه ماهه سوم شکم مادر به اندازه یک هندوانه سفت و سنگین است. یک هندوانه را در دست بگیرید و روی آن بزنید. گاهی شکم زن باردار چنین احساسی را منتقل می‌کند. در برخی موارد سفتی شکم به دلیل انقباضات براکستون هیکس ایجاد می‌شود. زنان باردار معمولاً این انقباضات را بعد از هفته بیستم تجربه می‌کنند. البته گاهی ممکن است سفت شدن شکم نشانه زایمان زودرس، پره اکلامپسی شدید یا جدا شدن جفت باشد. در صورتی که بیش از ۳۷ هفته باردار هستید و با نزدیک شدن به موعد زایمان خود احساس سفتی و ناراحتی بیشتری می‌کنید و در عین حال علائم زیر را دارید، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید:

• انقباضات دردناک که ادامه‌دار هستند و به مرور بدتر می‌شوند
• خونریزی واژینال مانند خون پریود
• مشاهده مایع شفاف و بی‌بو که احتمالاً نشان از پاره شدن کیسه آب است
• کمتر شدن حرکت جنین

در صورتی که در قبل از هفته ۳۷ بارداری قرار دارید و در کنار سفت شدن شکم با مشکلات زیر مواجه شده‌اید، با پزشک خود تماس بگیرید:

• خونریزی یا لکه بینی
• سفت شدن شکم با فواصل منظم و داشتن بیش از ۴ تا ۶ انقباض در هر ساعت و ادامه‌دار شدن آن
• ترشحات غیرعادی واژن
• درد شدید که با استراحت و نوشیدن آب برطرف نمی‌شود
• کمتر شدن تحرک جنین

 آیا سفت شدن شکم در بارداری و تعیین جنسیت با هم مرتبط هستند؟

هیچ مدرک علمی وجود ندارد که نشان دهد سفت شدن شکم در بارداری با تعیین جنسیت مرتبط است. شکم زن باردار ممکن است به اشکال مختلفی سفت شود و شکل ظاهری آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است. شکل و اندازه شکم در دوران بارداری با عوامل مختلفی از جمله اندازه و موقعیت نوزاد، میزان مایع آمنیوتیک و تون عضلانی مادر تعیین می‌شود. 

برخی بر این باور هستند که سفت شدن مکرر شکم به معنای داشتن پسر است. در حالی که سفت شدن کمتر به معنای این است که جنسیت جنین، دختر است. همان طور که توضیح دادیم در اکثر مواقع سفت شدن شکم به معنای انقباضات براکستون هیکس است. این انقباضات می‌تواند در هر مقطعی از بارداری رخ بدهد و هیچ ربطی به جنسیت جنین ندارد. بهترین روش تعیین جنسیت جنین، سونوگرافی است. 

سفت شدن شکم در بارداری از کی شروع میشه؟

سفت شدن شکم در دوران بارداری می‌تواند از سه ماهه اول شروع شود، اما بیشتر در سه ماهه دوم و سوم رخ می‌دهد. علت این امر هم به این دلیل است که رحم در حال رشد و انبساط است و ماهیچه‌ها و رباط‌هایی که از آن حمایت می‌کنند، در حال کشیده شدن هستند.

سفت شدن شکم در سه ماهه اول بارداری

عوامل مختلفی می‌توانند در سه ماهه اول بارداری باعث سفت شدن شکم شوند. ادامه این عوامل را بررسی می‌کنیم.

کشیده شدن پوست و برخی از اعضا

رحم مادر در طول سه ماه اول بارداری به سرعت در حال رشد و کشیده شدن است تا بتوانند جنین در حال رشد را در خود جای دهد. این امر می‌تواند باعث گرفتگی شکم یا دردهای تیز ز و کوبنده شود؛ زیرا رباط‌ها و سایر بافت‌ها کشیده می‌شوند.

گاز یا یبوست

نفخ در بارداری بسیار رایج است. این مشکل می‌تواند باعث گرفتگی یا درد در شکم شود. نفخ می‌تواند یبوست را به همراه داشته باشد. در این زمان تغییرات هورمونی باعث کند شدن عملکرد دستگاه گوارش می‌شوند. علاوه بر این، آهن موجود در برخی ویتامین‌های دوران بارداری می‌تواند مدفوع را سفت کند. تمامی این عوامل می‌توانند باعث سفت شدن شکم شوند.

سقط جنین

ممکن است به ندرت این اتفاق بیفتد اما در موارد نادر سفت شدن شکم نشانه سقط جنین است. منظور از سقط جنین از دست دادن بارداری قبل از هفته بیستم است. ناگفته نماند که سقط جنین قبل از هفته دوازدهم بارداری شایع است. سایر علائم سقط جنین عبارت‌اند از:

• کمردرد خفیف تا شدید
• خونریزی واژینال قرمز روشن یا قهوه‌ای
• گرفتگی
• ترشحات واژن با بافت لخته‌ای
• کاهش علائم یا نشانه‌های بارداری مانند حساسیت سینه و حالت تهوع

علائم سقط جنین در افراد مختلف متفاوت است و در برخی شرایط ممکن است یک زن اصلاً علائمی نداشته باشد.

سفت شدن شکم در سه ماهه دوم بارداری

کشیده شدن پوست و گرفتگی عضلات کناره رحم اغلب تا سه ماهه دوم ادامه پیدا می‌کنند. از این درد به عنوان درد رباط گرد زهدان یاد می‌شود. رباط‌های گرد در دو طرف رحم قرار دارند و رحم را به کشاله ران متصل می کند. در دوران بارداری رباط‌ها در هم کشیده می‌شوند و همین امر می‌تواند باعث ایجاد دردهای شدید شود. این درد معمولاً با تغییر وضعیت بدن ایجاد می‌شود. اکثر زنان در این زمان متوجه منقبض شدن رحم به صورت دوره‌ای می‌شوند. در این حالت شکم سفت می‌شود و از آن به عنوان انقباضات براکستون هیکس یا انقباضات تمرینی زایمان یاد می‌شود. 

در واقع بدن شما انقباضات زایمان را تمرین می کند تا برای مرحله اصلی آماده شود. این انقباضات باعث تقویت عضله رحم و افزایش جریان خون به جفت می‌شوند. بروز انقباضات براکستون هیکس طبیعی و بسیار رایج است و این انقباضات معمولاً ۱۰ تا ۳۰ ثانیه دوام می‌آورند. سفت شدن ناشی از انقباضات براکستون هیکس در صورت وجود شرایط زیر بیشتر می‌شود:

• رابطه جنسی و ارگاسم
• کم آبی بدن
• مثانه پر
• لگد زدن نوزاد

البته نکته مهم این است که شما این انقباضات را با انقباضات واقعی زایمان اشتباه نگیرید. انقباضات واقعی زایمان به تدریج قوی‌تر می‌شوند و فاصله بین آن‌ها کمتر و کمتر می‌شود. علاوه بر این بسیار دردناک هستند و با تغییر موقعیت بدن از بین نمی‌روند. این در حالی است که انقباضات براکستون هیکس اغلب دردناک نیستند و با تغییر وضعیت بدن از بین می‌روند. در صورت مشاهده این تفاوت‌ها فوراً به پزشک مراجعه کنید.

سفت شدن شکم در سه ماهه سوم بارداری

در برخی موارد سفت شدن شکم در سه ماهه سوم بارداری نشانه‌ای از زایمان است. این سفت شدن با انقباضات همراه است که معمولاً از درجه خفیف شروع می‌شوند و با گذشت زمان قوی‌تر می‌شوند. اگر بیش از ۴ تا ۶ انقباض در یک ساعت داشتید، بدون توجه به الگوی آن‌ها با پزشک خود تماس بگیرید.

علت سفت شدن شکم در ماه نهم بارداری

علت سفت شدن شکم در هفته ۳۸ بارداری و دیگر هفته‌های ماه نهم، شامل موارد زیر می‌شود:

• انقباضات براکستون هیکس
• درد رباط گرد
• گاز و نفخ
• یبوست

این موارد رایج‌ترین علت سفت شدن شکم در هفته ۳۶ بارداری، سی و هفتم و در کل هفته‌های آخر بارداری هستند. در کنار این موارد، علل کمتر شایعی هم وجود دارند که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:

• زایمان زودرس
• سقط جنین
• جداشدگی جفت

موارد ذکر شده می‌توانند علت سفت شدن جنین در ماه هشتم، هفتم و ششم هم باشند. اگر سفت شدن شکم با علائم دیگری مثل کمردرد، خونریزی واژینال، گرفتگی عضلات و ترشحات خونی و لخته‌ای همراه باشد، ممکن است نشانه مواردی مثل سقط جنین یا جداشدگی جفت و زایمان زودرس باشد. 

سخن نهایی

در این مقاله از ۳۰ سیب به بررسی سفت شدن شکم در بارداری پرداختیم. همان‌طور که توضیح دادیم با بزرگ شدن شکم سفت و سخت شدن آن نیز طبیعی است. گاهی هم ممکن است انقباضات براکستون هیکس یا نفخ بارداری باعث سفت شدن شکم شود. تنها زمانی که سفت شدن شکم با علائم خطرناکی همچون خونریزی و مشاهده ترشحات آبکی همراه باشد، باید به پزشک اطلاع دهید. در غیر این صورت شکم یک زن باردار به ویژه در سه ماهه سوم بارداری شبیه به یک هندوانه سفت و بزرگ است.