اگر میخواهید فرزندی سالم در آینده داشته باشید، بهتر است برنامه سلامتی خود را قبل از بارداری آغاز کنید. کارهای مختلفی وجود دارند که شما میتوانید قبل از بارداری آنان را شروع کنید و سلامت خود و جنین را در آینده تضمین کنید. اقدامات قبل از بارداری شامل طیف وسیعی از کارها میشود. در این مقاله از سی سیب جامع ترین اقدامات قبل از بارداری را بررسی میکنیم. با ادامه این مطلب ما را همراهی کنید.
توجه به سلامت قبل از بارداری
سالم بودن قبل از بارداری میتواند به افزایش شانس باردار شدن شما کمک کند. همچنین میتواند به جلوگیری از عوارض بارداری در هنگام باردار شدن کمک کند. برای این که بتوانید سلامت بارداری خود را تضمین کنید باید قبل از اقدام برای بارداری، معاینات مختلفی را انجام دهید و با پزشک در مورد شرایط سلامتی خود حرف بزنید.
در ویدئو زیر نگین والی کارشناس مامایی و مدرس آکادمی سی سیب درباره ویزیتهای ضروری پیش از بارداری به طور کامل توضیح داده است.
چند ماه قبل از بارداری باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر به باردار شدن فکر میکنید، حداقل ۳ ماه قبل از شروع تلاش برای باردار شدن، روی سلامتی خود تمرکز کنید و به پزشک مراجعه کنید و اقدامات پزشکی لازم را جویا شوید. اگر شرایط خاصی دارید که ممکن است بر بارداری تأثیر بگذارد، احتمالاً به زمان بیشتری نیاز داشته باشید تا بدن خود را برای بچهدار شدن آماده کنید. اگر داروی خاصی مصرف میکنید، بیماری دارید و… حتماً با پزشک در میان بگذارید زیرا مصرف برخی از داروها باید قطع شود یا با داروی دیگری جایگزین شوند. همچنین ممکن است نیاز باشد دوز برخی از داروها تغییر پیدا کند. تمام این موارد را با پزشک در میان بگذارید. همسر شما هم باید به پزشک مراجعه کند.
مراجعه به دندانپزشک
معاینه دندانها و لثهها قبل از بارداری بسیار مهم است. زنان مبتلا به بیماری دهان و دندان کنترل نشده بیشتر در معرض زایمان زودرس هستند. در واقع مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و مراجعه منظم به دندانپزشک میتواند خطر زایمان زودرس را کاهش دهد.
چکاپ قبل از بارداری چیست؟
یکی از اقدامات قبل از بارداری انجام چکاب کامل است. این کار به ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی شما کمک میکند تا مطمئن شود که شما سالم هستید و بدن شما برای بارداری آماده است. معاینه شدن به پزشک شما کمک میکند تا مسائل سلامتی را که ممکن است بر بارداری شما تأثیر بگذارد، درمان کند و گاهی از آن پیشگیری کند. برای مثال، ارائهدهنده شما بررسی میکند تا مطمئن شود واکسنهای شما بهروز هستند یا خیر و هر آن چه را که قبل از بارداری نیاز دارید برای شما تجویز میکند.
بهتر است چکاپ را پیش پزشکی انجام دهید که قرار است در دوران بارداری هم نزد او بروید. حتی اگر قبلا هم بچهدار شدهاید، بهتر است دوباره چکاپ کامل را انجام دهید. ممکن است وضعیت سلامتی شما از آخرین بارداری تغییر کرده باشد.
مشاوره ژنتیک
در ابتدا به این سوال پاسخ میدهیم که چرا سابقه سلامت خانوادگی شما چگونه است و چرا در اقدامات قبل از بارداری باید قرار داده شود؟
سابقه سلامت خانوادگی شما، سابقهای از هر گونه شرایط بهداشتی و درمانی است که شما، شریک زندگی و همه اعضای خانواده شما داشتهاید. ایده خوبی است اگر قبل از باردار شدن، سابقه خانوادگی خود را جمعآوری کنید تا بتوانید آن را در معاینه با ارائهدهنده خود در میان بگذارید. سابقه سلامت خانواده شما میتواند به ارائهدهنده شما در زمینههای زیر کمک کند:
شرایط بهداشتی که در خانواده یا گروه قومی شما یا شریک زندگی شما وجود دارد را شناسایی کند. برخی از شرایط ژنتیکی، مانند بیماری سلول داسی شکل و بیماری تای ساکس، در افراد از گروههای قومی خاص شایعتر است.
علت وضعیتی را که در بارداری قبلی تجربه کرده بودید، پیدا کند. ارائهدهنده شما ممکن است از آزمایشاتی مانند آزمایش خون یا سونوگرافی برای کمک به یافتن علت این بیماری استفاده کند. دریافت درمان میتواند احتمال ابتلا به همان عارضه را در بارداری بعدی کاهش دهد.
مسائل و مشکلات مربوط به سلامتی را قبل از بارداری درمان کنید. برخی از بیماریهای مزمن (طولانی) میتوانند منجر به مشکلات بارداری و گاهی اوقات نقایص مادرزادی شوند. دریافت درمان قبل از بارداری برای بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا، لوپوس و PKU میتواند شانس شما را برای داشتن یک بارداری سالم و یک کودک سالم افزایش دهد. در نتیجه رفتن نزد مشاور ژنتیک بسیار مهم است.
مصرف فولیک اسید
اسیدفولیک یک نوع ویتامین B است که هر سلول در بدن شما برای رشد و تکامل سالم به آن نیاز دارد. مصرف آن قبل و در دوران بارداری میتواند به جلوگیری از نقایص مادرزادی مغز و ستون فقرات (که به آن نقص لوله عصبی یا NTD نیز گفته میشود) کمک کند. نقایص مادرزادی شرایطی هستند که در هنگام تولد وجود دارند. نقص مادرزادی شکل یا عملکرد یک یا چند قسمت از بدن را تغییر میدهد. این مشکلات میتوانند در سلامت کلی، در نحوه رشد بدن یا نحوه عملکرد بدن مشکلاتی ایجاد کنند.
برای کمک به جلوگیری از NTD در کودک خود، مصرف مکمل ویتامینی با ۴۰۰ میکروگرم اسیدفولیک را هر روز قبل از بارداری شروع کنید. مصرف ۴۰۰ میکروگرم اسیدفولیک به صورت روزانه و حداقل سه ماه قبل از بارداری و کل دوران بارداری توصیه میشود. مکمل اسیدفولیک شما میتواند شامل انواع زیر باشد:
- مولتیویتامین: این قرص حاوی بسیاری از ویتامینها و سایر مواد مغذی است که به سلامت بدن شما کمک میکند.
- ویتامین پریناتال: این مولتیویتامین دارای مواد مغذی موردنیاز شما در دوران بارداری است.
- مکملی که فقط حاوی اسیدفولیک است.
حتماً در این باره از پزشک خود سوال بپرسید و آن را در برنامه اقدامات قبل از بارداری خود قرار دهید. مصرف چندین مولتیویتامین یا ویتامینهای دوران بارداری آن چنان هم بیخطر نیست زیرا ممکن است مقدار زیادی از مواد مغذی دیگر را دریافت کنید که ممکن است برای سلامتی شما مضر باشد. ارائهدهنده شما میتواند به شما کمک کند تا بهترین و مطمئنترین راه را برای دریافت مقدار مناسب اسیدفولیک پیدا کنید. در صورت داشتن شرایط زیر در معرض خطر بالایی قرار دارید:
- تجربه حاملگی با NTD
- خودتان یا همسرتان NTD دارید
- همسرتان فرزندی مبتلا به NTD دارد
- فاصله بارداری فعلی تا زایمان قبلی کمتر از ۲ سال باشد
- ابتلای مادر به کم خونی داسی شکل
- ابتلای مادر به دیابت
- ابتلای مادر به دیابت
همچنین در ویدئو زیر نیز نگین والی کارشناس مامایی و مدرس آکادمی سی سیب درباره اهمیت اسید فولیک توضیح داده است.
همچنین میتوانید اسیدفولیک را از مواد غذایی مانند نان غنی شده، غلات صبحانه، ماکارونی و محصولات تهیه شده از نوعی آرد به نام ماسا ذرت دریافت کنید. برچسب محصولات را بررسی کنید تا ببینید در هر وعده چقدر اسیدفولیک دریافت میکنید. برخی از میوهها و سبزیجات نیز منابع خوبی از اسیدفولیک هستند. وقتی اسیدفولیک به طور طبیعی در یک غذا وجود دارد، فولات نامیده میشود. غذاهایی که منابع خوبی از فولات هستند در ادامه نام میبریم:
- لوبیا چیتی
- سبزیجات سبز برگ
- بروکلی
- آب پرتقال
- آجیل و دانه های خوراکی
- آووکادو
- موز
- عدس
- گوجه فرنگی
در ویدئو زیر زهرا مدنی کارشناس ارشد تغذیه و مدرس آکادمی سی سیب درباره تغذیه مناسب پیش از بارداری به طور کامل توضیح داده است پس این ویدئو را از دست ندهید.
رسیدگی به وزن پیش از بارداری
از دیگر اقدامات قبل از بارداری رسیدن به وزن ایده آل است. اگر اضافه وزن دارید یا وزن شما خیلی کم است، به احتمال زیاد در دوران بارداری دچار مشکلاتی خواهید شد. این مشکلات عبارتند از:
تولد زودرس: زایمانی که خیلی زود، قبل از هفته ۳۷ بارداری اتفاق می افتد. نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا می آیند ممکن است در بدو تولد و یا حتی بعد از آن مشکلات سلامتی بیشتری نسبت به نوزادانی که دیرتر به دنیا می آیند، داشته باشند.
نقایص هنگام تولد: این نقایص شرایط سلامتی هستند که در بدو تولد وجود دارند. آنها شکل یا عملکرد یک یا چند قسمت از بدن را تغییر میدهند. نقایص مادرزادی میتواند باعث مشکلاتی در سلامت کلی، نحوه رشد بدن یا نحوه عملکرد بدن شود.
دیابت: دیابت زمانی است که شما قند زیادی (به نام قند خون یا گلوکز) در خون خود دارید. قند خون بیش از حد میتواند به اندامهای بدن شما از جمله رگهای خونی، اعصاب، چشمها و کلیهها آسیب برساند. دیابت میتواند مشکلاتی را در دوران بارداری ایجاد کند.
فشار خون بالا: با پزشک در مورد وزن مناسب خود صحبت کنید. پزشک ممکن است شاخص توده بدنی شما (که BMI نیز نامیده میشود) را بررسی کند. BMI اندازهگیری چربی بدن بر اساس قد و وزن شما است. این عنصر میتواند به شما کمک کند بفهمید که آیا نیاز به افزایش یا کاهش وزن دارید یا خیر.
برای آگاهی بیشتر از وزن مناسب پیش از بارداری و فعالیت بدنی مورد نیاز پیش از بارداری ویدئو زهرا مدنی کارشناس ارشد تغذیه و مدرس آکادمی سی سیب را از دست ندهید.
داشتن فعالیت بدنی
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری (که CDC نیز نامیده میشود) توصیه میکند بزرگسالان ۲ ساعت و نیم در هفته فعالیت با شدت متوسط، مانند پیادهروی سریع داشته باشند و دو روز در هفته تمرینات قدرتی داشته باشند. این توصیهها بسته به شدت تمرینات شما تغییر میکند. مسلما ورزش کردن میتواند بدن شما را سالمتر کند و برای بارداری آمادگی بیشتری داشته باشید. علاوه بر این، داشتن فعالیت بدنی موجب میشود تا بهتر به وزن ایدئال خود برسید. حتماً قبل از بارداری فعالیت بدنی داشته باشید تا بدنی ورزیده و آماده پیدا کنید. نیازی نیست زمان زیادی را در روز برای ورزش کردن بگذارید مگر این که شرایط خاصی داشته باشید و پزشک مدت زمانی را برای شما تجویز کرده باشد. همین مقدار را میتوانید در طول هفته انجام دهید. در صورت داشتن شرایط زیر، پیش از انجام فعالیتهای بدنی مختلف با پزشک خود مشورت کنید:
- داشتن بیماری قلبی
- تجربه سکته
- دیابت
- چاق بودن
- جراحی چشم یا لیزر روی چشم
- دنبال کردن چرخه قاعدگی
برای باردار شدن باید بدانید که چه زمانی پریود میشوید و چه زمانی تخمکگذاری شما انجام میشود. این گونه بهتر میتوانید طبیعی بودن روند چرخه قاعدگی خود را متوجه شوید و در عین حال، بدانید که چه زمانی برای اقدام برای بارداری بهتر است. پس برای مدتی چرخه قاعدگی خود را زیر نظر داشته باشید و روند آن را یادداشت کنید.
زمان شروع و پایان قاعدگی، آنچه را که در مورد جریان خون خود متوجه میشوید و علائمی مانند گرفتگی یا حساسیت سینهها را یادداشت کنید. همچنین، یاد بگیرید که برخی از علائم فیزیکی تخمکگذاری مانند مخاط شفاف و کشدار دهانه رحم و افزایش دمای پایه بدن را تشخیص دهید. برنامههای مختلفی برای دنبال کردن چرخه قاعدگی وجود دارد که میتوانید روی گوشی خود نصب کنید و به راحتی از آنها استفاده کنید.
مدیریت حالات روحی
داشتن استرس و مشکلات روحی هم میتواند روی کیفیت بارداری شما و حتی تربیت فرزند و نگهداری از او تاثیر بگذارد. سطح استرس بالا هم میتواند باردار شدن شما را به تاخیر بیندازد. وقتی فرزند شما به دنیا بیاید، بار مسئولیتها نیز افزایش پیدا میکند و در نتیجه استرس بیشتری به شما وارد میشود. قبل از باردار شدن نزد مشاوره و روانشناس بروید و با او حرف بزنید. در صورت داشتن سایر بیماریهای روحی و مشکلات روانی، برای درمان و کنترل آنها اقدام کنید. با افرادی از خانواده خود که قبلا بچهدار شدهاند، حرف بزنید و نگرانیهای خود را با آنها در میان بگذارید. میتوانید این نگرانیها را با مشاور خود هم در میان بگذارید و راهکاری بر ای مدیریت آنها پیدا کنید. ممکن است نیاز باشد برای کنترل روحیات خود دارو مصرف کنید.
برای آگاهی از همه موارد ممنوعه پیش از بارداری ویدئو زهرا مدنی کارشناس ارشد تغذیه و مدرس آکادمی سی سیب را ببینید.
ترک نوشیدن الکل و سیگار
اگر به سلامت خود و فرزند آینده خود اهمیت میدهید، حتماً ترک سیگار و الکل را در برنامه اقدامات قبل از بارداری خود بگذارید. هر گونه مواد مخدری میتواند روی جنین و حتی قبل از آن، شانس باردار شدن شما تاثیر منفی بگذارد. سیگار تنها روی کیفیت تخمک تاثیر نمیگذارد، بلکه کیفیت اسپرم را هم پایین میآورد.
کافئین را ترک کنید
دقیقا مشخص نیست که چه میزان کافئین میتوان در طول روز دریافت کرد؛ مثلا برخی از دانشمندان معتقد هستند وقتی باردار هستید میتوانید تا ۲۰۰ میلیگرم کافئین در طول روز دریافت کنید. در صورتی که برخی دیگر میگویند باید آن را به طور کامل حذف کنید. مخصوصا زمانی که در سه ماهه اول قرار دهید. صرفا چای یا قهوه کافئین ندارند. در دیگر نوشیدنیها و حتی داروهای مسکن نیز کافئین وجود دارد؛ مثلا در نوشابه و مخصوصا نوشابههای انرژیزا، کافئین زیادی وجود دارد.
مصرف قرصهای ضدبارداری را متوقف کنید
چند ماه قبل از شروع تلاش برای بچهدار شدن، مصرف داروهای ضدبارداری را متوقف کنید. این گونه میتوانید چرخه قاعدگی طبیعی خود را ارزیابی کنید و بفهمید چه زمانی در حال تخمکگذاری هستید، یعنی چه زمانی از ماه بیشترین شانس باروری را دارید. اگر مدتی است که قرص مصرف کردهاید، سیکل شما میتواند با قبل از شروع مصرف قرص متفاوت باشد. ممکن است مدتی طول بکشد تا سطوح هورمونی شما پس از ترک قرص به حالت اولیه بازگردد، اما اگر بعد از سه ماه هنوز دوره قاعدگی شما به روال عادی برنگشت، باید به پزشک خود مراجعه کنید.
صحبت کردن در مورد آینده با شریک زندگی
حتماً در مورد آینده، مراسمات، اعتقادات و… که روی تولد نوزاد شما تاثیر میگذارد، با همسر خود صحبت کنید. آیا قرار است به صورت تمام وقت شما از فرزند خود مراقبت کنید؟ آیا قرار است پس از مدتی برای فرزند خود پرستار بچه استخدام کنید؟ بچهدار شدن چه تاثیری روی شغل شما خواهد گذاشت؟ آیا تحصیل کردن شما تحت تاثیر بچهدار شدن قرار میگیرد؟ تقسیم وظایف پس از تولد نوزاد چگونه خواهد بود؟ قبل از هر چیزی سر این مسائل مهم به توافق برسید
پسانداز کردن
مسلما بچهدار شدن هزینههای زیادی دارد. اگر قصد دارید باردار شوید، ابتدا تکلیف خود را در زمینه اقتصادی مشخص کنید. آیا توان پرداخت هزینهها را دارید؟ آیا پسانداز کردهاید؟ در حین بارداری هم خرجهای زیادی گردن شما خواهد بود. پرداخت هزینههای پزشک، زایمان، خرید داروها و… را باید از قبل از باردار شدن در نظر بگیرید.
تصمیم درباره شغل و برنامه شغلی
برخی از مشاغل به گونهای هستند که ممکن است نتوانید در دوران بارداری آنها را انجام دهید. همچنین اگر شاغل هستید باید به بعد از به دنیا آمدن نوزاد فکر کنید. آیا شغل شما مرخصی زایمان دارد؟ آیا میتوانید کار خود را بعد از به دنیا آمدن نوزاد ادامه دهید؟ مسلما وظیفه تربیت فرزندی که به دنیا میآید فقط روی دوش شما نیست اما باید در رابطه با این مسائل با همسر خود حرف بزنید و شغل شما نباید تحت تاثیر به دنیا آمدن فرزند شما قرار بگیرد ولی با توجه به شرایط موجود برای زنان شاغل در جامعه ما، باید راجع به همه این موارد فکر کنید.
کلام آخر
در این مقاله به بررسی مهمترین اقدامات قبل از بارداری پرداختیم و این موارد را با هم بررسی کردیم. به نظر شما چه نکات مهم دیگری وجود دارد که باید پیش از بارداری انجام داد و برای آنها آماده بود؟ لطفا نظرات، تجربیات و پیشنهادات خود را در بخش دیدگاه با ما در میان بگذارید.
